Hein (Hendrik) van der Zwan, zoon van Dirk van der Zwan en Elisabeth Onderwaterook wel genoemd Opoe Liesebeth, die het gezin, verzorgde na het overlijden van de moeder - tijdens geboorte van haar laatste kind- , ze heette van der Harst, dochter van de man die het paardenlandje bezat, genaamd: Harstenhoek, Opoe Liesebeth, die -als ze een beetje een zooitje aantrof- zei: "de sukker en de butter lope de ti'fel of"(spreek i uit als i maar dan lang aanhouden en je krijgt het perfecte scheveningse klankje voor a en aa in elk woord)

Dirk was de zoon (en broer) van jacob, die weer een zoon was van......

De geschiedenis van de familie van der Zwan, mijn moeders familie begint in 1635 18 jaar voor de zeeslag met de Engelsen, waarbij Marten Harpers\zoon Tromp sneuvelde). We komen terecht bij de stamvader die echter geen van der Zwan heette maar: Crijn Pieter en uit Ter Heijde kwam

"Ter Heijde: de zee geeft, de zee neemt.
Ter Heijde - Een schilderachtig gehucht met een eenvoudig kapelletje en lage huisjes. Een karrenspoor vormde de verbinding met achtergelegen dorpen. Zo lag Ter Heijde eeuwenlang stil verscholen tussen de duintoppen. Maar de zee spoelde niet altijd strelend langs de Heijdse stranden. Zware stormen zwiepten soms de golven hoog op en dat werd het dorp noodlottig in 1470, 1530, 1546 en 1570.
Ter Heijde werd steeds opnieuw meer landinwaarts herbouwd. De kerk verdween twee keer (in 1470 en 1625) geheel in zee. En de kerk, de in 1667 was herbouwd, moest tegen het jaar 1720 zo’n 350 meter landinwaarts worden verplaatst, omdat de zee tot op tientallen meters was genaderd.
Heeft enig Neerlands dorp geleden door het woeden der onbedwingbare watervloeden, Ter Heijde leed ervan, twee kerken nam de zee in haar grauwzame armen mee, Doch hoe dikwijls nog de dorpeling doen beven. Zij schenkt hem evenwel het nodig om te leven.
Die laatste regel "Het nodige om te leven’ klopt, want de Heijers verdienden goed aan de visvangst. Het eens zo welvarende vissersdorp bleef lang een belangrijke plaats in het Westland.
Het zeedorp speelde meermalen een rol in de vaderlandse geschiedenis. Algemeen bekend is de zeeslag voor de Heijdse kust, toen op 10 augustus 1653 sneuvelde Maarten Harpertszoon Tromp in de strijd tegen de Engelse vloot van admiraal Monk. Minder bekend is dat hier een vierboet (vuurtoren) stond. Een onkostenrekening ut 1588 spreekt al van zo’n toren, die later in 1629 is vernieuwd. En in 1601 kwam een bevel van prins Maurits om strandwachten voor Ter Heijde te versterken tegen aanvallen van zeerovers uit Duinkerken, die het dorp plunderden en de burgers wegvoerden of gewoon vermoorden.

De schelpenvisserij werd ook uitgeoefend, maar die opbrengsten waren gering. De Heijers verdienden hun geld door vissen te vangen. In 1514 bezat Ter Heijde tien pinken en enkele grotere schuiten. Er werd voornamelijk op schol en bolk gevist, later ook haring. Menig vissersvrouw heeft in die jaren ‘effe op de dik (duinen) weze kikke, om de zee af te piegge (turen) of d’r vent al an kwam’. In de haven van Monster had Ter Heijdezelfs een eigen loswal, waar handelaren de gevangen vis kwamen kopen.
Klederdracht De klederdracht voor vrouwen en mannen in ter Heijde verschilde toen maar weinig van andere vissersplaatsen. Vrouwen droegen de ‘witte muts en de schoormantel’. Om buiten het gehucht inkopen te doen, namen ze een ‘kriel’ mee, een draagmand op de rug. Later stapelden ze de boodschappen op een kruiwagen. In uiterlijke zeden en gewoonten waren ze echte kustbewoners. Ze mochten ruw en hard lijken door het vele leed dat het overkwam als de zee weer eens zijn tol eiste, maar ze stonden dag en nacht klaar om met de reddingsboot bij het eerste noodsein de zee op te gaan.

Dus vlak na een tijd vol zeerovers besloot Crijn Pieterse naar Scheveningen te verhuizen. Waarom weten we niet maar misschien om economische redenen.....maar arm was ie niet want hij kocht een huis en dat kon slechts een heel klein deel van de bevolking van een vissersdorp doen. In 1635 koopt hij van Pieter Cornelis Mos een huis in de Keizerstraat aan de westzijde. Zie hier voor de kaart gekopieerd uit het mooie boekje "De Kaart Gelezen" van de Historische en Genalogische Vereniging Scheveningen (isbn: 80 803711-2-2, 1998):

genoemd: 'de Swaen'

zoals je ziet lag de herberg de Swaen dus middenin de keizerstraat, ongeveer waar nu de apotheek is denk ik. En zo zag Scheveningen er toen uit:

Voor deze website heb ik vooral gebruik gemaakt van de ongelofelijk uitgebreide stamboomstudie van de heer Fred van der Zwan uit Lelystad, Volgens de heer F vanderZwan is de naam van de huisvrouw van Crijn niet bekend, wel dat ie een zoon kreeg in 1630, dus al 5 jaar voor dat hij het huis in de keizerstraat kocht, dus hij was al in Ter heijde getrouwd. Hij kreeg 1 zoon:Pieter Crijnen, die stierf in 1675 alweer, dus maar 35 jaar oud......maar hij trouwde 2 keer! eerst met Leuntje Arends en toen met Leuntje Jans uit Ter Heijde. Zijn weduwe, Leuntje Jans wordt genoemd in het boek: als bezitster van een huis en stuk grond in de Nobelstraat, heet nu Jacob Pronkstraat (waar ik nu woon)

Hij kreeeg 2 zoons: Crijn Pieters, zeeman leefde van 1650-1706, een dochter: Kommertje Pieters, gedoopt in Monster ( dus er werd voor de doop van Kommertje speciaal naar Monster gereisd voor de doop, dus er was wel duidelijk geld en een sterke familie binding ofwel netwerk nog met Monster en Ter Heijde!!) en gehuwd in Scheveningen. en Frank Pieters werd gedoopt op 2 september 1663 en begraven 36 jaar later, 4 juli 1699. Hij was ook zeeman, woonde in de Wassenaarsestraat noordzijde (zeezijde) in het voorgedeelte van een huis wat 30 gulden waard was (15 Euro). Hij trouwt op 1 april 1691 met Soetie Teunisdochter Tuijt, met wie hij dus maar 8 jaar getrouwd was.
Zijn zonen (na 2 kindersterfgevallen)Pieter Francke van der Zwan en Theunis Francke van der Zwan (geboren 6 maanden voor de dood van zijn vader, dus kende zijn vader niet, zijn broer was 4 jaar), waren lid van de Schutterij, een erebaan die je alleen kreeg als je een netwerk had en een redelijk rijk burger was. Vermoedelijk had oom Crijn Pieters de rol van vader opgenomen, die leefde tot 1706, dus de eerste 7 respektievelijk 12 jaar van hun leven
Pieter kreeg in 1775 het recht om een lijnbaan te beginnen ergens in de wildernis tussen scheveningen en Den Haag, waar men net de Scheveningse Weg had aangelegd, naar ontwerp van Constantijn Huygens, de eerste verharde aangelegde weg sinds de Romeinse tijd wellicht....

In het midden van de 17e eeuw kwamen er wallen en muren langs de weg tussen Den Haag en Scheveningen (De Scheveningse Weg). Bepaalde stukken van die wal bestaan ook nu nog. De Scheveningse Weg werd aangelegd omdat de route tussen Den Haag en Scheveningen door ruig (duin/bos) terrein liep, waar landlopers en stropers reizigers en handelaren lastig vielen (zacht uitgedrukt). Bovendien moesten militairen uit Den Haag snel in Scheveningen zijn in geval van een dreigende invasie uit zee.

Die lijnbaan lag aan een zandpad (slag) haaks op de Scheveningse Weg, dat werd dus het slag van Francke (en niet van der Zwan, waaruit blijkt dat de familienamen toen niet echt nog leefden maar veel meer de naam van de vaders als herkenningspunt werd gekozen) nu Frankenslag dus.

Theunis werd 54 en kreeg 3 kinderen die voor hun 10de stierven en 4 kinderen die oud werden, Soetje werd zelfs 89 jaar (het kan verkeren...)
Mijn voorouder is Jacobus (de Eerste zou je kunnen zeggen, er volgden er nog vele), van 1736 tot 1808, 72 jaar werd ie, toen ie stierf leefden zijn zus Soetje nog (nog 20 jaar) en zijn broer Frank (nog 10 jaar) |Lijsbeth was in 1804 overleden. Hij werd geboren in de tijd van stadhouder Willem de Vijfde

- de man die zei: "(ik ben totaal niet geschikt voor dit stadhoudersschap"en die een dierentuin inrichtte in Voorburg bij een landhuis, die al in 1787 vluchtte naar het Loo in Apeldoorn en zijn manwijf: Wilhelmina van Pruisen eigenlijk liet regeren. Zij wilde op hoge poten terug naar den haag en werd door patriotten tegengehouden; hij vluchtte in 1795 met een vissersboot van Scheveningen naar Engeland. (en keerde nooit meer naar Den Haag terug)
Uit een website die ik vond via Google over de verdedigingswerken die Den Haag altijd heeft ontbeerd en de pogingen ze toch te bouwen, blijkt wat meer over de tijdgeest waarin Crijn Pieters naar Scheveningen trok: bijna ontvolkt Den Haag door pest en door de Duinkerkse zeerovers en de als zeerovers opererende, watergeuzen die roofden en plunderden en zo een keer half Den Haag (Vlamingstraat) lieten afbranden.... geschiedenis site. In plaats van hoge dikke muren, werden er brede lage wallen van aarde aangelegd. ......."

klik hidrer voor en gedicht over en vervlogen moment van passie en theater op een bankje langs de scheveningse weg

intermezzo......

Jacobus Theuniszoon van der Zwan trouwde in 1764 met Elisabeth Klaasdochter Tuijt.
Kinderen: Neeltje (werd 18), johanna, Klaas, Frank, Willem (matroos op een fregat (oorlogsschip) en....
Teunis, die lefde van 1764-1846, dus 81 jaar oud werd. Hij maakte dus heel bewust de Franse Tijd me. Hij trouwt in 1791 Margrita van der Toorn, Scheveningser kan het niet. Ze hebben de landing van de oudste zoon van stadhouder Willem de Vijfde op het strand meegemaakt en gingen een jaar later wonen in de Weststraat (1816-1830), echt pal achter waar ik nu woon.

Dan volgt de tijd die nog 'mensenheugenis'kan worden genoemd, want de scheveningse scheldnaam kon men zich van zoon van Teunis nog herinneren : Jacobus leefde van 1793-1873 en werd 'Koos 't Mannetje' genoemd. Hij was officieel: 'visverkoper', had een oudere broer Nicolaaas.
Hij trouwde in 1814 met Wilhelmina Batenburg, die stierf in 1825 (vermoedelijk gelijktijdig of in relatie met de geboorte van een zoontje Teun die maar 3 maanden werd. Met haaar kreeg hij Hendrik en Dirk in 1822 Hij hertrouwde in 1828 met Martijntje Baak (die weduwe was)en kreeg nog margreta, Johanna en Teunis.
Aanbeland bij Dirk van der Zwan, zijn we bij mijn Bet-over-Grootvader. Dirk van der Zwan, foto uit 1903

in het spiegelschrift op de grote foto lees je zijn huisadres

De oudste broer van Dirk: Hendrik is de bet-over-grootvader van de eigenaren van de firma Jaczon (onder andere direkteur Jacob overleden in 1977)

Dirk was vishandelaar officieel, hij bezat een erf in de Korendikstri't 44

Hij trouwde met Elisabeth Onderwater.

In 1877 was ie samen met ene Knoester en wat anderen van mening dat de Hervormde kerk te veel was gaan dwalen... en ging ie naar de Wagenstraat in Den Haag ter kerke en in dat jaar stichtte hij met hen en een dominee, de Gereformeerde kerk van Scheveningen, waar hij ouderling werd. Ze lieten al gauw een kerk bouwen aan de Nieuwe Laantjes.

Hij kreeg - heel gereformeerd- 11 kinderen, waarvan er 3 doodgeboren werden.
Zijn derde zoon heette Hendrik (Hein) werd 21 februari 1859 geboren en stierf 8 december 1925. Was dus een tijdgenoot van Jacobus van Duijvenboden, die in 1903 verzoop bij Terschelling.
Hij trouwde in 1883 met Cornelia van der Harst de dochter van de eigenaar van het paardenland

wat nu Harstenhoek heet en een prachtig natuurreservaat is, waar bij gebrek aan konijnen (allemaal gestorven aan een ziekte) nu anno 202 weer paardjes lopen maar dan van die kleintjes...

Dirk had het voor elkaar gekregen dat ie vis leverde voor de 'export' naar Amsterdam en Noord Holland per trein. Om deze vistransporten weer goed af te wikkelen vertrok Hein in 1887 naar Den Helder in Noord-Holland waar hij tot 1893 bleef. In 1894 was hij terug en stierf zijn vrouw aan een miskraam.

Scheveningen in 1880.
Hij mocht van zijn vader Dirk niet met zijn huishoudster trouwen want Dirk vond dat "beneden zijn stand"......
Hij was ook nog visafslager op het strand en later aan de haven.

De oudste dochter was Elisabeth, 1884, trouwde met Henk de Hoog. Pieter, werd 7 maanden en stierf in 1885, dan nog een keer proberen: Pieter, 7 juni 1886, mijn opa!
Cornelia 1888, trouwt met Pieter Knoester; Hendrika 1889, genoemd: tante Riek, getrouwd met ene van Duivenboden, postbode te Scheveningen, die later in Amsterdam zijn gaan wonen, waar zijn zoon, Cornelis (ook op de foto naast opa Hein)cafehouder werd; Dirk in 1890 en Daniel, 1892.
Piet trouwt 15 juni 1913 om al op 22 september zijn eerste dochter tekrijgen van Dirkje de Vreugd........ een motje dus, zoals dat toen heette. Het huwelijk bleek later ook niet echt gebaseerd op warme liefde....... (eufemisme) ze mochten mekaar niet echt. Toch kregen ze op 17 januari 1915 alweer Maria, mijn geliefde moeder en 8 augutus 1917, Hendrik, mijn oom; 29 oktober 1919, Wilhelmina, mijn tante en 25 augustus 1922, Elisabeth, mijn tante.
Hein's broer, Martinus (geboren 1963) had in 1917 4 loggers, die had dus ge-erfd van opa Dirk en Hein (1859) kennelijk niet. Waarom dat zo was weet ik niet. Hein's broers: Jacobus en Johannes waren metselaar en loopknecht (melkboer) bij de Sierkan. Teunis meubelmaker en Albertus opeens bouwondernemer, maar dat klinkt mooier dan het is: waarschijnlijk een klein bedrijfje.
Nog een broer: Bastiaan (1855 geboren), had in 1917 2 loggers, ook geerfd.

En daar zitten ze dan, met van links naar rechts:
Wil, Loes, Bep (vrouw van) Henk, Cor, Dirkje de Vreugd, Piet van der Zwan en Maria van der Zwan toen nog niet gehuwd met Johannes van Duijvenboden. De enige die anno oktober, 2002, nog leeft en dus 29 oktober 83 jaar wordt is Wilhelmina, mijn tante Wil.
links Link naar Bastiaan, broer van Hein

me opa en opoe

ik in me opa's Korsjak

Dialect Les: Schevenings wordt bijna niet meer gesproken en zeker niet meer totaal, dus met alle afwijkende klanken en woorden erin. Wat is bijvoorbeeld: "een verreke en blik langen?" Ik probeer dialect af en toe hier in de tekst neer te zetten. Tip: spreek 'i' uit als in 'is' maar dan lang aanhouden en je krijgt het perfecte scheveningse klankje voor a en aa in elk woord

Lees over het dialect meer op deze website. Een mooie taal theorie over het Schevenings leest u hier
Hét cadeau voor de echte Scheveningers: Het Grote Dikke Schevenings Woordenboek van Piet Spaans is uit!!! Kuier even langs de boekhandel Paagman en koop dit meesterwerkje Snerrekje, dreegje, oezie, pollefij en van z´n krikje gaen. Rare woorden? Onbegrijpelijke uitdrukkingen? Niet voor echte Scheveningers, zij gebruiken ze al eeuwen. Piet Spaans, zelf een Scheveninger, legde deze en 4500 andere woorden en zegswijzen van het Scheveningse dialect vast.

opgedragen aan mijn Opa Piet van der Zwan en overgrootvader Jacob van Duyvenboden, verzopen in een vliegende storm bij Paal 7, Terschelling, 24 oktober, 1903

Ik ben in scheveningen geboren, net as me vi ider en m'n opa

en m'n iene overgrootvi ider hiette Ji'cob van Duijvenboden, Kattiker en m'n a'are hiette Hein van der Zwan

, zoon van Dirk

broer van Jacob (van 'blauwtjes'Jaczon) mijn familie site