Filters
Filters zijn de nieren van je aquarium. Vissen, slakken, afgestorven plantendelen, voedselresten, enz. zijn allemaal vervuilers van je aquariumwater. Gelukkig hebben we hiervoor de nuttige bacteriën in onze aquaria. Deze zetten de kwalijke stoffen om in minder kwalijke stoffen die we kunnen verminderen met waterverversingen. Je filter vormt samen met je bacterien een nuttig stukje techniek om het water leefbaarder te maken voor de hogere organismen. Ik kan hier een heel moeilijk verhaal gaan beginnen over scheikunde, biologie e.d. Maar dat doe ik niet, ik hou het liever simpel, dan blijft er meer hangen.
Wat hebben bacteriën nodig om te groeien? Ten eerste hebben ze vocht nodig, dat vormt in een aquarium natuurlijk geen enkel probleem. Ten tweede hebben ze de juiste temperatuur nodig, wat ook geen probleem is, immers bacterien hebben hogere grenzen qua temperatuur dan hogere organismen zoals vissen. De derde is voedsel. Voedsel in de vorm van bijvoorbeeld nitriet.
Nitriet is één van de schadelijke stoffen die gevaarlijk zijn voor vissen. Het ontstaat door afvalprodukten die in je aquarium terecht zijn gekomen. Bijvoorbeeld: een vis doet zijn behoefte in het water, deze behoefte geeft ammonium af, deze stof is ook niet erg vriendelijk in hogere concentraties voor je vissen. Er zijn dus bacteriën die ammonium omzetten naar nitriet, een eerste stap in het afbraakproces van afval. Nu zit er dus nitriet in het water, maar geen zorgen, daar zijn dus weer bacteriën voor die nitriet omzetten in het veel minder schadelijke nitraat. Nitraat wordt opgenomen door planten en algen. En wordt deels verwijderd door onszelf door waterverversing.
Voor deze processen is zuurstof nodig. Dat is één van de elementen die later in dit verhaal terug komen. De bacterien zetten deze stoffen om in hun voordeel, het geeft ze energie om zich voort te planten, dus om te overleven.
Filters zijn vaak de behuizing van een grote kolonie bacteriën die constant aan het eten zijn. Filtermateriaal heeft veel oppervlakte waar bacteriën zich aan kunnen hechten, water stroomt erlangs dus ze kunnen hier hun zuurstof en voedsel uit halen. Deze bacteriën zitten niet alleen in filters, maar ook gewoon in je aquariumwater. Een filter is alleen vele malen effectiever.
Er zijn veel soorten filters, om maar even een paar te noemen: wervelbedfilters, vloeifilters, potfilters, biologen, chemische filters, mechanische filters. Ik ga er een paar uitlichten.
Potfilters
Potfilters hebben een voordeel omdat ze buiten de bak gebruikt worden, dit is makkelijk voor het onderhoud. Ze zuigen water aan wat door het filtermateriaal in de pot wordt getrokken en pompen het gefilterde water weer terug in het aquarium. Ze zijn er in allerlei soorten en maten.
Potfilters hebben twee funkties, mechanisch filteren en biologisch filteren. Mechanisch filteren is het filteren van deeltjes uit het water, het zweefvuil dus. Dit zweefvuil komt in het filtermateriaal terecht waar onze nuttige bacterien een hongerige kolonie hebben gevormd. Daar wordt het dus afgebroken en omgezet, een biologisch aspect van een potfilter. Maar niet alleen de deeltjes, maar ook de stoffen in het water die niet met het blote oog te zien zijn worden omgezet. Een mechanische EN biologische funktie dus.
Vloeifilters
Vloeifilters worden ook wel droog/nat of nat/droogfilters genoemd en werken met het principe van oxidatie (het neerslaan van stoffen door reactie met zuurstof) en maximale gasuitwisseling waardoor en genoeg zuurstof is om de hongerige kolonie van te voorzien. Deze filters werken uitstekend voor een bak met weinig tot geen planten. Metalen en andere viezigheden slaan neer door de reactie met zuurstof, de bacterien krijgen maximaal zuurstof dus ze sterven minder snel. Deze filters zijn dan ook voornamelijk bedoelt om de kolonie bacteriën te onderhouden en heeft dus een grote bioogische werking. Het nadeel van deze filters is dat er erg veel water verdamping optreed en dat er veel warmteverlies is. Dit is natuurlijk tegen te gaan met een goed geïsoleerde ombouw, maar de lucht moet wel continue ververst worden. Dus met andere woorden er moet wel geventileerd worden.
Vloeifilters zijn op verschillende manieren te gebruiken. Er is een versie met lades waar verschillende materialen zitten zoals zand, watten, lavasplit. Hier worden het zweefvuil in opgevangen, dus het werkt mechanisch en biologisch. Er is ook een versie met bioballen, hier blijven echter geen zweefdeeltjes in hangen en heeft dus bijna een 100% biologische funktie.
De vloeifilters worden ook wel in combinatie met andere filters gebruikt, bijvoorbeeld geschakelt voor een bioloog, of achter een potfilter.
Bioloog
Een bioloog werkt ongeveer hetzelfde als een potfilter, het water loopt er alleen iets langzamer doorheen en het volume om te filteren is veel groter. Een bioloog is ook veel makkelijker in onderhoud, hij is immers open, je kunt je bioloog gewoon schoonmaken terwijl hij draait. Ook het bijplaatsen van buffers of tijdelijk filtermateriaal is erg handig. Het grootste voordeel is ongetwijfeld het grote volume, de inhoud zorgt ervoor dat je totale aantal liters aquariumwater veel meer is.Een bioloog heeft als hoofddoel om biologisch te filteren. Te veel zweefvuil geeft verstoppingen in het filtermateriaal en omdat het water er langzamer doorheen stroomt zal het de makkelijkste weg kiezen en worden sommige delen van filtermateriaal minder voorzien van zuurstof. Hierdoor zullen de bacteriën minder efficiënt hun werk doen. op zich geen probleem, je hebt immers een grote kolonie door de hoeveelheid filtermateriaal die erin past. Je kunt ook een voorfiltering doen zodat zweefvuil achterblijft in de eerste watten, die kun je dan gewoon uitspoelen om het te verwijderen.
Biologen zijn op verschillende manieren te maken, de kamers kun je naar eigen keuze samenstellen, er is plaats om nog een keer extra te beluchten of een tussenfiltering te doen met een wervelbedfilter.
Werveldbedfilters
Denk eens aan een zandkorrel, klein is die is he? Denk eens aan een hand met zand, hoeveel korrels denk je dat er in je hand zitten? Precies, niet te tellen, alhoewel niets onmogelijk is natuurlijk... Als je een zandkorrel uit zou vouwen dan heb je een heel klein oppervlakje waar bacteriën zich op kunnen hechten. Stel nu dat je die handvol zandkorrels allemaal uit zou vouwen? Precies het oppervlak is erg groot.Bacteriën hechten zich dus op een oppervlak. Bij een statische filter, zoals een potfilter, bioloog of een vloeifilter zit het filtermateriaal vast, en bacterien en zweefvuil klonteren samen tot een dikke laag. Bacteriën die worden op die manier verstikt en kunnen zo minder goed hun werk doen. Een wervelbedfilter is echter bewegelijk. Zandkorrels worden door de stroming omhoog gewerveld, het water stroomt langs alle oppervlakken van de zandkorreltjes en op die manier krijgen alle bacteriën hun voedsel en zuurstof.Deze filters hebben geen mechanische funktie, het zweefvuil stroomt er gewoon doorheen. Deze filters worden dan ook vaak achter een mechanische filter gezet om het zweefvuil tegen te houden en het vuile water door te laten om te worden gefilterd door onze nuttige vrienden.
Wervelbedfilters hebben als voordeel dat ze vergeleken met alle andere filters veel kleiner kunnen zijn om grotere hoeveelheden afvalstoffen te kunnen verwerken, erg handig voor een vishandel of kwekerij. Hij zal alleen in combinatie met een mechanisch filter moeten worden gebruikt om zweefvuil te filteren.
