2.
De onderdelen van de wielrenfiets
6. Bekende Nederlandse fietsmerken
Door: Remco Fransen Klas: Viool Datum: december 2009 Website: http://home.wanadoo.nl/marcelfransen/wielrennen.htmIn dit werkstuk kun je lezen wanneer de eerste fiets is ontstaan en wat voor onderdelen de wielrenfiets heeft. Verder heb ik geschreven over de wielersport, de tour de France en over bekende wielrenners. Ik heb ook een hoofdstuk geschreven over Nederlandse fietsmerken en welke kleding nodig is. Mijn laatste hoofdstuk gaat over doping. Als je iets over wielrennen wilt weten dan moet je zeker dit werkstuk gaan lezen.
Het ontstaan van de fiets was eind 18e eeuw. De eerste fiets was een loopfiets die nog niet kon sturen. Daar na kwam er een loopfiets waar je wel mee kon sturen. In 1839 ontwierp een Schotse smid de eerste fiets die werd aan gedreven door trappers. De fiets die hierna populair werd was een fiets uit 1862 waarbij de trappers het voorwiel aandreven, ontworpen door de Fransman Pierre Michaux (1813 – 1883). Omdat ze steeds sneller wilde gaan was er maar een mogelijkheid door het voorwiel te vergroten. Zo ontstond de hoge bi of Ariel, deze fiets had een heel groot voorwiel en klein achterwiel. De ontwerper van deze heet James Starley (1830 – 1881). Met deze fiets werden de eerste wielerwedstrijden gehouden. (zie figuur 1.) In 1885 ontstond de fiets die het meest op onze fiets lijkt. De ontwerper van deze fiets, de Rover, heet John Kemp Starley (1854 – 1901) en was een neef van James Starley. (zie figuur 2.) In 1888 vroeg John Dunlop een patent aan voor de lucht gevulde band. Deze band verving de rubberen band en maakte het fietsen aangenamer. Vanaf dat moment is de fiets niet veel meer verandert.

Figuur 1. Figuur 2.
2. Onderdelen van de wielrenfiets
Dit hoofdstuk gaat over onderdelen van de fiets, en waar deze voor nodig zijn.
2.1 Frame
Het frame is de basis van de fiets en ziet er ruitvormig uit. Aan de voorkant en achterkant van het frame zitten de vorken die worden gebruikt om de wielen aan te maken. Aan het frame zit gemonteerd de zadelpen en de stuurpen. Het frame wordt gemaakt in verschillende maten zodat het bij de lengte van de wielrenner past. Het frame moet stevig zijn en zo licht mogelijk. De materialen die gebruikt kunnen worden zijn bijvoorbeeld staal, aluminium en titanium.
2.2 Stuur
Het stuur van de wielrenfiets heeft een gebogen vorm. De wielrenner houdt onderste deel vast als hij heel snel wil fietsen. Het stuur moet zo breed zijn als je schouders. Op het stuur zijn gemonteerd de rem- en versnellingshendel. En om het stuur is stuurlint gewikkeld voor meer grip.
2.3 Wielen
De wielen bestaan uit drie hooft onderdelen, de naaf, de velg en de band. De naaf is het middelste deel van het wiel en het zit gemonteerd aan de vork. Tussen de naaf en de velg zitten de spaken. Om de velg zit de band. Om het wiel van een wielrenfiets kunnen twee verschillende banden zitten, met en zonder binnenband. De band zonder binnenband noemen we ook wel tubeless en wordt gebruikt door de professionele wielrenner.
2.4 Remmen
Het remsysteem van een wielrenfiets bestaat uit remhoeven en remblokjes. De remblokjes remmen het wiel af op de velg. De remmen worden bediend door de remhendels aan het stuur. De remhendel en de remblokjes zijn verbonden met een kabel. Met de linker remhendel bedien je de voorwiel en met de rechter remhendel het achterwiel.
2.5 Zadel
De zadel is gemonteerd op de zadelpen. Een racefiets zadel is erg smal en beginnende wielrenners vinden het dan ook er ongemakkelijk uitzien. Een zadel moet goede steun geven en schokken op vangen.
2.6 Aandrijving
De aandrijving van de fiets zorgt er voor dat door beerkracht de fiets vooruitkomt. De ketting verbind het kettingblad voor en de tandwielen achter. Door te trappen op het padaal gaat de fiets vooruit. De wielrenfiets heeft verschillende maten tandwielen. De derailleur zorgt ervoor dat de ketting op verschillende tandwielen gezet kan worden. Hoe kleiner het tandwiel achter hoe zwaarder je moet trappen. Dit heet ook wel de versnelling. Een racefiets heeft wel 24 versnellingen die worden bedient door de versnellingshendel.
De wielersport is een verzamelnaam voor alle sporten die met een fiets te maken hebben. Voor die sport wordt ook wel het woord wielrennen gebruikt. Voor de wielersport heb je veel conditie nodig. De UCI of ook wel de internationale wielrenunie is de internationale organisatie voor de wielersport. De organisatie is op gericht op 14 april 1900 in Parijs door de vertegenwoordiger van België, Frankrijk, Italië, Zwitserland en de Verenigde Staten. Tegenwoordig bevindt het hoofd kantoor van de UCI zich in het World Cycling Centre in Aigle (Zwitserland). Er zijn verschillende takken binnen de wielersport. Binnen elke tak draagt de wereld kampioen op een bepaald onderdeel altijd de regenboogtrui. In dit hoofdstuk ga ik het alleen hebben over de wielersporten die gedaan worden met een wielrenfiets.
3.1 Baanwielrennen
Het baanwielrennen is rondjes fietsen op een ovale baan. Het is een Olympische sport die verdeeld is in verschillende onderdelen.
3.2 Wegwielrennen
Het wegwielrennen is de populairste sport van de wielersporten en is een Olympische sport. De wedstrijden worden gereden op de openbare weg. Er zijn verschillende manieren van wegwielrennen en dat zijn: tijdrijden, ploegentijdrit, de rit in lijn (waarbij het hele peloton gezamenlijk rijdt, en degene die als eerste de streep passeert, wint).
3.3 Veldrijden
Het veldrijden is fietsen is door bossen, over zandpaden en velden. Het is de bedoeling om zosnel mogelijk om het parcours af te leggen. Het is toegestaan om de fiets op de schouder te nemen en er mee te lopen om modderige stuken of obstakels te passeren. (zie figuur 3.)

Figuur 3.
De tour de FranceDe tour de France (ronde van Frankrijk) is een meerdaags wedstrijd en de belangrijkste wedstrijd van het wielrennen. De tour de France is ontstaan in 1903 en werd door Henri Desgrange georganiseerd. Henri was een goede baanwielrenner en een journalist en leefden van 1885 tot 1940. De tour wordt gereden in Frankrijk en de laatste etappe finisht altijd in Parijs. De tour wordt gereden in de zomer. De route is het ene jaar met de klok mee en het andere jaar tegen de klok in. De tour gaat altijd over bergen zoals de Pyreneeën en de Alpen. De man die alle etappes het snelst heeft afgelegd is de winnaar en ontvangt de gele trui. Maar naast deze prijs zijn er ook nog andere prijzen te halen. Iedere prijs heeft zijn eigen kleur trui zoals:
Algemeen
klassement – kortste totale tijd over alle etappes
Puntenklassement
– punten worden gescoord in verschillende etappes, in het bijzonder de vlakke
etappes en tussensprints
Bergklassement
– de punten worden gesoort aan de top van de diverse klims
Jongerenklassement
– hoogst genoteerde renner in het klassement onder de 25 jaar
De tour van 2010 start in Rotterdam en de proloog heeft een afstand van 8,9 km. Een proloog is een korte tijd rit die vooraf gaat aan een wielerwedstrijd. De bekendste Nederlandse deelnemer aan de tour de France is Joop Zoetemelk. Joop Zoetemelk heeft 16 keer meegedaan en in 1980 heeft hij zelfs de tour gewonnen.
Bekende wielrennersIn dit hoofdstuk ga ik het hebben over bekende wegwielrenners die Grote Rondes hebben gewonnen. De Grote Rondes zijn de Ronde van Italië (Giro d’Italia) , de Ronde van Frankrijk (Tour de France) en de Ronde van Spanje (La Vuelta).
5.1 Hendrik Gerardus Joseph (Joop) Zoetemelk
Joop Zoetemelk, zoals ik in het vorige hoofdstuk al schreef, de bekendste Nederlander die ooit de ronde van Frankrijk heeft gewonnen. Joop Zoetemelk is geboren op 3 december 1946 in De Haag. Hij is 17 jaar lang een profwielrenner geweest. Joop Zoetemelk kreeg de bijnaam ‘De Eeuwige Tweede’. Deze bijnaam kreeg hij omdat hij 16 keer de ronde van Frankrijk reed en daarvan 6 maal eindigde als 2e. Joop heeft nooit meegedaan aan de Ronde van Italië maar wel 2 maal aan de Ronde van Spanje. Deze Ronde heeft hij gewonnen in 1979. Joop bezet de achtste plaats van “beste wielrenner aller tijden”. (zie figuur 4.)
5.2 Édouard Louis Joseph (Eddy) baron Merckx
Eddy Merckx wordt door de wielerkenner beschouwt als de succesvolste wielrenner aller tijden. Van de grote Rondes heef hij de Ronde van Frankrijk en de Ronde van Italië 5 keer gewonnen en de Ronde van Spanje 1 keer. Eddy Merckx is geboren op 17 juni 1945 en komt uit België. Eddy Merckx zijn bij naam is “de kannibaal”. Hij kreeg deze naam van een collega wielrenner die door hem verslagen was al na de eerste etappe. Eddy was profwielrenner tussen 1965 en 1978. Eddy Merckx staat op nummer 1 in de lijst van “beste wielrenners aller tijden”. (zie figuur 5.)
5.3 Lance Edward Gunderson (roepnaam: Lance Armstrong)
Lance Armstrong werd geboren op 18 september 1971 en is een Amerikaanse wielrenner. Lance begon zijn sportcarrière bij de triatlon, maar werd vooral bekend als recordhouder en winnaar in de ronde van Frankrijk in het wielrennen. In 1996 werd bij hem kanker geconstateerd, hem werd 14 tot 40 procent gegeven om te overleven. Maar Lance vocht zich terug! Lance Armstrong won de ronde zeven keer op rij, van 1999 tot en met 2005. Na te zijn gestopt in 2005 als profwielrenner, had hij in 2009 zijn comeback. In dat jaar reed hij voor de wielerploeg Astana en reed hij onder andere met Alberto Contador, de nummer 1 van 2009. Lance eindigde in deze tour als 2e. In 2010 heeft Lance Armstong beloofd met een eigen wielerploeg te komen, of het waar is zien we volgend jaar in de ronde van Frankrijk. (figuur 6.)

Figuur 4. Figuur 5. Figuur 6.
6. Bekende Nederlandse fietsmerken
6.1 Gazelle
Gazelle is op gericht in 1892 door Willem Köling en Rudolf Arentsen. Gazelle is het oudste fietsmerk van Nederland en heeft een Koninklijk eretitel vanwege het honderd jarig bestaan. De naam Gazelle komt van een reebok. Willem Kölling kwam op die naam doordat hij in de bossen plotseling een reebok zag oversteken. De snelheid en sierlijkheid waarmee het dier vluchtte bracht hem op het idee om de naam Gazelle voor zijn fietsmerk te gaan gebruiken. Gazelle verkocht in het jaar 1892 drie fietsen en is nu uitgegroeid tot een bedrijf met een productie van 350.000 fietsen. Gazelle is een merk wat in veel andere landen ook te koop is, bijvoorbeeld in Australië, Japan, Italië en Polen. (zie figuur 6.)
6
.2 UnionB.J. van den Berg jr. richtte in 1904 de Firma B.J. van den Berg op, waaruit enkele jaren later Union ontstond. Union is begonnen als bedrijf dat alleen fietsen importeerden maar vanaf 1911 zijn ze begonnen om zelf fietsen te maken. Union gaf ook fietsles wand vorige eeuw kon niet iedereen al fietsen. Het merk is nog steeds te koop in Nederland en België door de winkelketen Halfords.
6
.3 Koga-MiyataKoga-Miyata is opgericht in 1974 door Andries Gaastra. De naam KOGA is samengesteld uit de eerste twee letters van de achternaam van zijn vrouw (KOwalik) en die van hem (GAastra). De naam Miyata komt van een Japanse framebouwer. Het merk Koga-Miyata is honderd procent Nederlands. Het merk Koga-miyata staat voor hele goede kwaliteit en wordt helemaal met de hand gebouwd. Koga-Miyata heeft sinds 2001 een bedrijfsschool voor het opleiden van jonge schoolverlaters tot deskundige fietstechnici. Koga-Miyata doet veel aan sponsoring. Koga-Miyata sponsort wieler-teams maar ook wielrenners zoals Marianne Vos. (zie figuur 7.)

Figuur 6. Figuur 7.
Een goede kleding keuze is voor een wielrenner erg belangrijk. Een goede kleding geeft de renner bescherming voor weer en wind maar ook bescherming bij een valpartij. De kleding moet ook comfortabel zitten en gestroomlijnd zijn om zo min mogelijk wind te vangen. De kleding van de renner bestaat uit een helm, fietsbril, fietshandschoenen, shirt, fietsbroek en fietsschoenen.
7
.1 De helmDe helm beschermt het hoofd bij een valpartij. Van de moderne fietshelmen van wordt gezegd dat ze 85% van het hoofdletsel bij fiets ongelukken voorkomen. De fietshelm is gemaakt van heel stevig maar licht materiaal en heeft ventilatiegaten.
7.2 De fietsbril
De fietsbril beschermd de ogen tegen insecten en zon. De fietsbril heb je in verschillende maten en met allerlei kleuren glazen. Elke kleur glas heeft een eigen functie zoals geel glas een beter zicht geeft bij regen, donkere glazen voor zonnig weer en heldere glazen voor bewolkt weer. (zie figuur 8.)

Figuur 8.
7
.3 FietshandschoenenDe fietshandschoenen beschermen de handen bij een val. De handschoenen hebben geen vingers zodat de renner zijn vingers makkelijker kan bewegen. Dit is nodig om de rem- en versnellingshendels goed te kunnen bedienen. De binnenkant van de handschoen is bedekt met een verstevigde laag om schokken op te vangen en de handpalm te beschermen.
7.4 Fietsshirt
Het shirt beschermt de renner tegen verschillende weers- omstandigheden en wordt vaak gebruikt om de naam van de sponsor op te drukken. Een fietsshirt wordt gemaakt van licht materiaal en sluit goed aan op het lichaam. Achterop het shirt zit een zakje waar de renner meestal eten in meeneemt.
7.5 Fietsbroek
Een goede fietsbroek geeft minder kans op een geïrriteerde huid , schuurplekken en zadelpijn. De broek zit heel strak en heeft een synthetische zeem aan de binnenkant. Voor de zomer zijn er broeken met een korte pijp en voor in de winter met een lange pijp.
7.6 Fietsschoenen
Fietsschoenen zijn verkrijgbaar met en zonder kliksysteem. Met het kliksysteem worden de schoenen aan de pandalen vast geklikt. Schoenen met het kliksysteem zijn beter dan zonder omdat je dan niet alleen kan duwen op de pedalen maar ook trekken. Fietsen met het kliksysteem is ook gevaarlijker dan zonder bijvoorbeeld bij een noodstop moet je niet vergeten dat je vast zit!
8.1
Wat is doping?In de wielersport hoor je vaak het woord doping. Maar wat is doping eigenlijk? Doping is het gebruik van medicijnen, met de bedoeling een grotere lichamelijke of geestelijke prestatie te leveren, dan waar de gebruiker zonder deze middelen toe in staat zou zijn. Het Wereldantidopingagentschap (WADA) is op gericht om doping bij sporters te bestrijden. Het bestrijden van doping is belangrijk omdat het schadelijk is voor je lichaam en het oneerlijke concurrentie is.
8
.2 Wat doet doping met je lichaam?Doping kun je gebruiken om je spieren sterker te maken waardoor ze meer kracht krijgen en ze meer aankunnen. Doping wordt ook gebruikt om meer energie te krijgen waardoor je minder snel moe wordt.
8
.3 Bestrijden van dopingDe dopingautoriteit is de onafhankelijke anti-dopingorganisatie van Nederland. De dopingautoriteit van Nederland controleert of de sporter geen doping heeft gebruikt. De sporter kan gecontroleerd worden binnen en buiten wedstrijdverband. De controles zijn vaak onverwachts. Bij controles wordt vaak een monster genomen van bloed en de urine (zie figuur 9.). Hieruit kan het gebruik van verboden middelen naar voren komen. Alle verboden middelen staan op de WADA dopinglijst.
Terug naar de site van Remco
Deze site is voor het laatst bijgewerkt op maandag 21 december 2009