Werkstuk van: Justin Fransen Onderwerp: Dinosaurussen Datum: november 2006 Website: http://home.wanadoo.nl/marcelfransen/dinosaurus.htm
Een dinosaurus is een reptiel die miljoenen jaren geleden op de aarde leefden. Ze bestaan nu niet meer, want ze zijn 65 miljoen jaar geleden uitgestorven. Dinosaurussen waren de reptielen die op het land leefden en hun poten stonden recht onder hun lichaam. De vliegende reptielen noemde je pterosaurussen en in het water levende reptielen noemde je plesiosaurussen. Dinosaurussen brachten hun jongen op aarde door eieren te leggen. Die eieren leggen de reptielen van nu nog steeds. De reptieleieren hebben een harde of leerachtige schaal. Dinosaurussen leefden overal op de wereld omdat het vroeger bijna overal dezelfde temperatuur was er was ook nog geen noord- of zuidpool.
In het midden zie je een vleesetende dinosaurus, achteraan zie je een plantenetende dinosaurus en bovenin zie je een pterosaurus (het vliegende reptiel).
Terug naar beginDit tijdperk loopt van 570-245 miljoen jaar geleden. Voor de dinosaurus leefden er amfibieën en insecten zoals b.v. libellen.(libellen leven nu nog)
Dit tijdperk is onderverdeeld in 3 periodes: Het Trias, de Jura en het Krijt.
Het Trias was tussen 250-200 miljoen jaar geleden. In dit tijdperk verschenen de eerste dinosaurussen en stierven de vroege reptielen uit. De sterkste reptielen overleefden en die ontwikkelden zich tot de eerste dinosaurussen. In deze tijd konden de dinosaurussen zich makkelijk over de wereld verspreiden doordat alle werelddelen nog aan elkaar zaten. Dat werelddeel heette toen Pangea. Grote delen van het land waren ver verwijderd van de zee en waren erg droog en heet. Hierdoor konden planten minder goed groeien. De beplanting bestond voornamelijk uit kleine, stekelige en varenachtige planten.
De Jura was tussen 200-135 miljoen jaar geleden. In dit tijdperk kwamen er veel nieuwe soorten dinosaurussen. Pangea begon toen uiteen te vallen in verschillende werelddelen. Ondiepe zeeën verspreidden zich over delen van het land en verdeelde het nog verder. Door de warme winden boven de zee werd het klimaat vochtiger en ontstonden er nieuwe planten. Deze planten waren soorten coniferen, zoals de apeboom, ginkgo’s, boomvarens en palmvarens. De meest voorkomende planteneters in de Jura waren de sauropoden. Tijdens de Jura werden de sauropoden steeds groter zoals de 20 meter lange Diplodocus.(de Diplodocus ga ik in hoofdstuk 4 behandelen)
Het krijt was tussen 135-65 miljoen jaar geleden. Hoewel er aan het eind van dit tijdperk enkele nieuwe dinosaurussen ontstonden, stierven in het Krijt veel dinosaurussen uit. Noord-Amerika dreef van Europa vandaan en zeeën verdeelden de werelddelen Noord-Amerika, Eurazië (Europa en Azië) en Afrika. Gedurende het Krijt ontstonden de eerste bloemplanten. Ze waren de eerste planten met felgekleurde bloembladeren en geuren. Ook in het Krijt komen nieuw ontwikkelde soorten pterosaurussen algemeen voor. Ze verspreiden zich over het heel noordelijk halfrond (Dat nog één geheel vormt).
Dit tijdperk was tussen 65-1,64 miljoen jaar geleden. De dinosaurus was uitgestorven en de vogelachtige dieren namen de plaats in van de grote vleeseters. In dit tijdperk is de basis van de zoogdieren begonnen zoals wij ze nu kennen. Doordat de wereld uiteen gevallen is, zijn de dieren zich aan de leefomstandigheden van het klimaat gaan aanpassen. (bijv. dat een kameel in de woestijn waterzakken op zijn rug heeft en dieren die in een waterrijke omgeving leven dat niet nodig hebben omdat er voldoende water is.)
Terug naar beginDe dinosaurussen waren onderverdeeld in 2 soorten: de vleeseters en de planteneters. Over de planteneters ga ik het in dit hoofdstuk hebben.
De plantenetende dinosaurus is onder te verdelen in 3 groepen: de langnek dinosaurus, de eendenbek dinosaurus en de gehoornde dinosaurus. Deze 3 groepen zijn door de eeuwen heen door verandering van het klimaat anders gaan eten. De langnek dinosaurussen leefden 175 miljoen jaar geleden en aten veel naalden van dennen en bladeren. De eendenbek dinosaurussen leefde 80 miljoen jaar geleden. Deze dieren aten vooral harde dennenappels en bladeren van struiken. De gehoornde dinosaurussen leefden 70 miljoen jaar geleden. Deze aten harde varens en stugge paardenstaarten. De allergrootste planteneters die ooit op de aarde hebben geleefd waren de langnek dinosaurussen. Deze lange planteneters, de sauropoden, waren wel zo groot als een gebouw van 5 verdiepingen. De kenmerken van deze reuzen zijn dat ze een lange nek en een kleine kop hebben. Ze hadden ook een enorm lange staart die ze als steun gebruikten, zodat ze op hun achterpoten konden staan. Hierdoor konden ze beter de hoogste bladeren eten.
Deze dinosaurussen hadden vele rijen kiezen om de bladeren te vermalen. Deze kiezen stonden heel dicht tegen elkaar aan. Ze aten ook grote maagstenen (gastrolieten) op om zo de maag te helpen met het vermalen van de bladeren. Planteneters waren een prooi voor de vleesetende dinosaurus. De meeste planteneters verdedigden zich hiertegen met bijvoorbeeld een staart met een knots, een hard schild of sterke stekels bij de nek. Sommige leefden in groepen om elkaar te beschermen
De naam Diplodocus betekent: dubbele balk. Hij komt aan die naam doordat zijn staartwervels een V-vormig uitsteeksel hadden aan de onderkant, dit zorgde voor stevigheid als hij rechtop ging staan. De Diplodocus was een planteneter dus een sauropode. De Diplodocus was de langste dinosaurus die ooit heeft geleefd. Hij was wel 26 m lang. Deze dino had een kleine kop in vergelijking met de rest van zijn lichaam in zijn bek had hij maar weinig tanden. Waarschijnlijk had de Diplodocus een slurfachtige bovenlip waarmee hij de bladeren van de takken ritste. Hij had een lange nek en een groot lichaam met een hele lange staart. De lange staart was voor het evenwicht. De diplodocus leefden 175 miljoen jaar geleden. De fossielen zijn gevonden in: de hele wereld behalve Antarctica.
Terug naar begin
De naam Triceratops betekent 'driehoornige snuit'. Hij behoorde tot de Ceratopsen. Dit soort had een gepantserd lichaam. Er zijn ook andere van dit soort gevonden. De Triceratops was een planteneter, dus ook een herbivoor. Ze hebben allemaal een verschillend uiterlijk. Niet zozeer de bouw van het lichaam (hoewel ze zeker niet allemaal even groot waren!) maar vooral de kraag en de hoorns. Zo zag de Triceratops er waarschijnlijk uit: Triceratops had een korte kraag en drie hoorns op zijn kop waarvan twee wenkbrauwhoorns. Hij liep op 4 poten. De Triceratops was de langste hij was ongeveer 9 m lang. Hij leefde in het laat Krijt. De fossielen zijn gevonden in Noord-Amerika.
Terug naar begin 
Nu ga ik het dan hebben over de vleesetende dinosaurussen. De meeste vleeseters maken hun prooi dood door middel van de nekbeet dan bijten ze de planteneters in hun nek. Sommige jagen op grote prooien en andere op iets kleinere. Sommige jaagden in groepen en andere niet. Deze dinosaurussen hadden het vooral gemunt op de jonge planteneters.
Door goed samen te werken kregen 3 kleine dinosaurussen bijvoorbeeld een grote planteneter dood. Doordat de planteneters zich steeds beter konden verdedigen tegen de vleeseters veranderde de vleeseters ook en kregen nieuwe wapens. Als wapens bedoel ik scherpere tanden en klauwen met scherpe nagels. Een goede vangst zoals een sauropod is soms genoeg voor 3 dagen om van te eten.
De vleeseters hebben veel scherpe en soms ook ruwe tanden (ruwe tanden bijv. van een Tyranosaurus Rex die ik in 8 hoofdstuk verder behandel).
Terug naar beginDe Gallimimus was 4 m lang, 3 m hoog en kon enorm snel rennen wel 60 km per uur. Had een kort en licht lichaam met lange achterpoten. Hij nam hele grote stappen en kon zo de meeste roofdieren ontlopen. Hij leek veel op een struisvogel met zijn lange hals en tandenloze, snavelvormige bek. Maar had geen veren en ook geen vleugels. De staart diende bij het rennen om zich in evenwicht te houden. Hij had verder korte armen met drie klauwen aan elke hand, deze werden gebruikt om aarde weg te schrapen bij het graven naar eieren als voedsel. Meestal aten ze planten, maar ook insecten en zelfs hagedissen. De fossielen zijn gevonden in Mongolië.
Terug naar begin![[Picture: Gallimimus Skeleton]](dinosaurus_bestanden/image014.jpg)
De koning van de dinosaurusen de Tyranosaurus Rex (Nederlandse vertaling: "Tiranhagedis koning"), behoord tot de carnosaurussen. Hij was dus een vleeseter met ongeveer 50 vlijmscherpe tanden en een kop van wel 1 meter lang. Hij was waarschijnlijk lichtgeel met een beetje blauw ertussen door.
Hij had kleine voorpoten in vergelijking met zijn lijf. Door zijn krachtige achterpoten was hij een razend snelle sprinter, de felle rover haalde vermoedelijk wel een snelheid van 25 km/u. Hij leefde in het late Krijt tijdperk en er zijn fossielen gevonden in het middenwesten van Amerika.
De Allosaurus was een vleeseter. Zo zag de allosaurus er waarschijnlijk uit: hij had een soort kleine hoorens boven zijn ogen en zoals veel vleesetende had hij een scheur in zijn wang hij was volgens de weetenschap groen gekleurd en bruingevlekt. Hij leefde van vroeg jura tot laat Krijt. Het was een krachtig roofdier en kon wel een hoogte van 5 meter bereiken en woog tussen de 1 en 2 ton. Zijn vosielen zijn gevonden over de hele wereld behalve in Antartica en Australië. De Allosaurus was waarschijnlijk geen felle jaager. Hij at vermoedelijk de resten van doode dieren of joeg in groepen op reuzachtige planteneters (sauropoden). Hij kon wel 4 dagen zonder vlees en als hij wakker werdt dan gebruikt hij zijn voorpoten om op zijn achterpoten te kunnen gaan staan. Om het dier te dooden beet hij diep in de nek met zijn tanden. Deze waren zo sterk dat ze een heel stuk vlees uit het lijf trokken en hij sliktte het vlees met bot en al door tot hij geen hap meer binnen kon krijgen. Als deze vlijmscherpe tanden versleten waren groeide er weer nieuwe voor in de plaats.
Terug naar beginDinosaurussen zijn repielen en die leggen eieren. Na de paring legde de vrouwtjes dinosaurus eieren. Het uitbroeden van deze eieren ging verschillend. Het ene soort broeden de eieren door op het nest te zitten en de andere soort begroef ze in een kuil en liet ze daar achter. Door de ontdekking van een dinosaurusnest in de V.S. zijn we veel te weten gekomen over hoe de dinosaurussen hun nest maakten en hoeveel eieren ze legde. Dit nest is waarschijnlijk 75 miljoen jaar oud. Een nest kon wel een doorsnee van 3 m hebben en was wel 1,5 m hoog.
Terug naar begin
De dinosaurussen zijn al heel lang uitgestorven, 65 miljoen jaar geleden. Er zijn meerdere theorieën voor het uitsterven van de dinosaurussen. Ik ga 1 beschrijven. De theorie is dat er een enorme asterioïde uit het helal viel en op de aardbodem terecht kwam. Hierdoor kwamen er aardbevingen, vloetgolven en een stofwolk vrij die al het zonlicht tegenhield. De inslag van de asterioïde was 200 km doorsnee. De asterioïde is in zuid-Amerika in Mexico ingeslagen. Doordat het stof het licht tegenhield veranderde het klimaat en het werd kouder op aarde. Veel planten stierven uit en daardoor konden de plantenetende dinosaurussen geen voedsel meer vinden en gingen dood. Doordat de planteneters uitstierven konden de vleesetende geen voedsel meer vinden.
Er zijn maar weinig dieren die dit hebben overleefd. De dieren die het hebben overleefd zijn de meeste ambfibiën, reptielen, insecten en zoogdieren.
Terug naar begin
Fossielen zijn als enige wat is overgebleven van de dinosaurussen. Fossielen zijn overblijfselen van een dier of mens dat dood is zoals, botten, tanden en klauwen. Door de fossielen konden we erachter komen wat voor dinosaurussen er hebben geleefd. Fossielen ontstaan doordat een levend wezen dood gaat en wordt begraven in modder, water of in het zand. Daarna komen er allerlei lagen grond op het dinosaurus skelet. Toen modder of zand in steen veranderde werden de botten fossielen. Dit noemen we fossilisatie of verstening. De steen waar de fossielen in zitten slijt weg door wind en regen hierdoor komt het fossiel naar boven. De mensen die de fossielen opgraven heten pantheologen. Deze mensen brengen de versteende botten naar een laboratorium voor onderzoek. In het laboratorium maken ze de botten schoon en proberen ze van de botten weer een dinosaurus skelet te maken. De ontbrekende botten worden van plastic gemaakt. Deze skeleten worden dan tentoongesteld zodat iedereen ze kan bezichtigen.
Terug naar de site van Justin
Deze site is voor het laatst bijgewerkt op maandag 07 december 2009
